Klimaatverandering en gezondheid: wat betekent dit voor de SEH?

Een hete zomer!
De zomer van 2026 was de warmste sinds het begin van de Nederlandse metingen in 1901, met een recordaantal dagen boven de 35 °C.¹ Voor het eerst gaf het KNMI code rood af vanwege extreme hitte. Schade van dergelijke hitte is enorm: Triodos bank onderzoekers hingen een prijskaartje van E180 miljoen aan misgelopen economische inkomsten in de EU!² Maar de schade gaat verder dan enkel economisch: tijdens de heetste perioden van de zomer rapporteerde het RIVM een oversterfte van 911 mensen.³ Ook ziekenhuizen zagen de gevolgen van de hitte en spraken hun zorgen uit over de toenemende drukte.⁴

Hitte is daarmee meer dan een ongemak: het is een serieus gezondheidsrisico. En door klimaatverandering zullen perioden van extreme hitte naar verwachting vaker voorkomen.¹

Van klimaatverandering naar gezondheid
De gevolgen van klimaatverandering reiken verder dan hitte alleen. Een verslechterde luchtkwaliteit en veranderingen in pollenconcentraties kunnen luchtwegklachten en exacerbaties van astma en COPD verergeren. Ook de verspreiding van infectieziekten, blootstelling aan UV-straling en de risico’s van extreem weer, zoals overstromingen en droogte, beïnvloeden onze gezondheid. Daarnaast kunnen deze gebeurtenissen mentale gezondheidsproblemen veroorzaken of verergeren.⁵ Klimaatverandering kan zo bestaande gezondheidsproblemen versterken, nieuwe gezondheidsrisico’s veroorzaken en de druk op het zorgsysteem vergroten.

Als SEH-professionals zien we vaak de gevolgen van gezondheidsproblemen op het moment dat deze acuut worden. Tijdens perioden van extreme hitte kunnen bijvoorbeeld ouderen, mensen met chronische aandoeningen en patiënten die bepaalde medicatie gebruiken extra kwetsbaar zijn. Ook jonge kinderen en mensen die in een warme woning leven of onvoldoende toegang hebben tot verkoeling lopen een verhoogd risico.⁶ Stedelijke gebieden met weinig groen en veel verharding houden bovendien meer warmte vast.⁶‧⁷ Zeer recent hebben de cardiologen in Europees verband hun zorgen over hitte-gerelateerde cardiale klachten uitgesproken⁸.

Wat betekent dit voor de SEH?
Klimaatverandering raakt daarmee direct aan ons dagelijks werk. Het is belangrijk om hittegerelateerde klachten tijdig herkennen en extra aandacht te hebben voor kwetsbare patiënten. Daarnaast is het van belang dat we als SEH voorbereid zijn op perioden van extreme hitte, waarin de zorgvraag kan toenemen. Denk aan een grotere toestroom van patiënten met hittegerelateerde klachten en de noodzaak om op te schalen of mogelijke uitval van apparatuur door oververhitting. Vooraf nadenken over dergelijke scenario’s en duidelijke afspraken maken, kan helpen om ook tijdens extreme hitte veilige en goede zorg te blijven bieden. Voor een meer concrete invulling hiervan, kijk eens naar deze site.

Tegelijkertijd heeft de zorg zelf een aanzienlijke klimaat- en milieu-impact. Dat geeft ons als zorgprofessionals een dubbele verantwoordelijkheid: ons voorbereiden op de gezondheidsgevolgen van klimaatverandering én bijdragen aan het beperken van onze eigen milieu-impact. Door ervaringen uit de dagelijkse praktijk te delen, van elkaar te leren en kritisch te kijken naar onze zorgverlening, kunnen we werken aan een SEH die niet alleen voorbereid is op de gevolgen van klimaatverandering, maar ook duurzamer en toekomstbestendiger is.

Bronlijst: